Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

2018 Europees jaar van het Cultureel Erfgoed

25 mei 2016 - Marco Streefkerk




De Europese Commissie heeft besloten dat in 2018 cultureel erfgoed speciale aandacht krijgt. Maar wat houdt dat in? Wordt de burger, als gewenste gebruiker van cultureel erfgoed, daar beter van? En hoe geven wij als erfgoedprofessionals daar invulling aan? Het beleidsseminar van het Europese RICHES-project probeerde daar in Brussel deze week een begin mee te maken.


 



Onlangs was ik ook aanwezig bij de afsluitende conferentie 'Identity Matters' in Amsterdam met Waag Society, één van de projectpartners, als gastheer. Ondanks de behoorlijke deelname, trof ik daar weinig bekenden uit het digitaal erfgoedveld. Een gemiste kans wat mij betreft, want de conferentie ging over verandering. Over dingen anders doen en andere dingen doen, met de burger, de gebruiker, als uitgangspunt. Wat onveranderd is, is dat culturele objecten, media en erfgoed mede bepalen hoe wij mensen onze levens en onze identiteit opbouwen en beleven. Dat biedt kansen, ook voor digitaal erfgoed. RICHES heeft daaraan gewerkt en de resultaten in de vorm van rapporten, beleidsadviezen en een open access boek zijn lezenswaardig, ook omdat sommige zeer compact zijn. 

Cultural Heritage in a Changing World


Digital Identities
Deelnemers van Identitiy Matters gingen ´s middags op een excursie in Amsterdam, genaamd 'Urban Safaries'. Eén leidde hen naar het meSch-project. Collega Wietske blogde daar eerder over. Bij de presentaties 's morgens werd ik geinspireerd door het betoog van Marleen Stikker over Digital Identities. Hoe cruciaal het is dat we in een digitale maatschappij enerzijds makkelijk persoonlijke informatie kunnen delen maar anderzijds zelf controle houden over onze privacy? Bij de opzet van zoiets als DigiD vaart de overheid vrijwel blind op bedrijven die de uitdaging van een digitale identiteit puur benaderen vanuit een technologisch perspectief. Meteen moest ik denken aan een gesprek laatst met iemand vanuit de bibliotheekwereld die verzuchtte dat ook de bibliotheek als gevolg van het groeiend aantal gepersonaliseerde digitale diensten, zoals e-books, steeds meer met het probleem van privacy te maken krijgt. Ligt hier niet een fantastische kans voor de bibliotheek als leverancier van onafhankelijke, betrouwbare informatie van oudsher om zich op te werpen als de hoeder van onze privacy in de digitale wereld? 

Inclusive 
Ik weet niet of dit een voorbeeld is dat de Europese Commissie in gedachten heeft voor 2018. De aanwezigheid van, en discussie met een aantal vertegenwoordigers van de commissie, de financiers van onze Europese erfgoedactiviteiten, op het seminar in Brussel, bracht daar geen duidelijkheid in. Hoe waardevol ook. Ook Europa heeft een politiek doel met cultureel erfgoed, namelijk de harmonische eenheid bevorderen met respect voor de individuele culturele verschillen. Vandaar de nadruk op 'inclusiveness' waarvoor ik even geen Nederlandse vertaling kan bedenken. Maar de mogelijkheid voor het betrekken van anderen heeft zijn grenzen, ook in Europa. Niet alleen waar het vluchtelingen uit andere continenten betreft, maar ook tussen noord en zuid, tussen oost en west. Veel mensen lijken zich weer te richten op het eigen land en willen de deelname daar exclusief beperken tot de groep waarmee ze zich kunnen identificeren. 

Gebruiker centraal
Welke rol spelen de erfgoedprofessionals en hun instituties daarin? Moeten zij daarin partij kiezen? Voor Europa of voor Nederland? Of meer de discussies daarover faciliteren, met onafhankelijke historische informatie gebaseerd op betrouwbare bronnen: tekst, voorwerpen, gebouwen, film? Maar die bronnen op zich zeggen het publiek zo weinig. Daarom zien we ook een taak voor onszelf als verhalenvertellers. Maar in elk verhaal zitten keuzes, een boodschap. En dan kom ik weer terug bij de identiteit die in de basis individueel en uniek is. Moeten we er voor 2018 niet voor zorgen dat elke burger zijn eigen identiteit kan vormen en uitdragen met behulp van die historische informatie die voor hem of haar belangrijk is? Dat zou een basis kunnen zijn voor open dialoog met anderen, dichtbij en vertrouwd of ver en vreemd. De bronnen die mensen gebruiken zijn lang niet altijd het materiaal in onze collecties, maar ook de persoonlijke foto's, muziek en herinneringen. En de webdiensten die mensen gebruiken zijn zeker niet de platforms van de erfgoedsector. Maar erfgoedinstellingen hebben wel de kennis en ervaring om te helpen bij het maken, delen en bewaren van deze samengestelde persoonlijke collecties. Digitaal biedt ons daarbij vele mogelijkheden, mits we onze activiteiten echt op de gebruikersbehoefte gaan aanpassen.

Concreet?
Een oud- en inmiddels weer toekomstig collega opperde de suggestie om vanuit de UNESCO doelstellingen een aantal heel concrete doelstellingen voor Cultureel Erfgoed in Europa in 2018 te formuleren. Dat lijkt me een goede suggestie, misschien ook voor Nederland. Of zijn we dan weer teveel aan het sturen? 
8 plus 9 is:*
(anti-spam)

Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties geplaatst.