Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

Verbinden van kennisknooppunten met CultuurLINK

17 juni 2015 - Marco Streefkerk




Bijeengepakt in een klein zaaltje bij het Nederlands Insituut voor Beeld en Geluid bekeken en bespraken technici, informatiedeskundigen en collectie-experts afgelopen woensdag de lancering van CultuurLINK. CultuurLINK is een webdienst waarmee je zonder technische kennis terminologiebronnen onderling kunt verbinden. De dienst is nog in ontwikkeling, maar voldoende stabiel om beschikbaar te stellen voor gebruik. Zonder kosten.

CultuurLINK is developed for cultural heritage institutions to help them link their vocabularies, such as thesauri and term lists, with the Dutch cultural heritage Hub. The Hub contains thesauri from the Netherlands Institute for Sound & Vision, Naturalis, RCE and Getty. With CultuurLINK you upload your vocabulary, select a target from the Hub and build your unique link strategy. Bron: cultuurlink.beeldengeluid.nl/app/#/about
 

Het onderling verbinden van collecties en objecten is vanaf het begin van de digitalisering genoemd als potentiële meerwaarde. Erfgoedinstellingen gebruiken als het goed is terminologiebronnen om hun collecties inhoudelijk te beschrijven. Zo staat het ook in DE BASIS voor beschrijving, een set van minimale eisen voor de digitalisering van erfgoed. Verschillende instellingen gebruiken verschillende terminologiebronnen voor de ontsluiting van verschillende collecties. Door terminologiebronnen onderling te verbinden, raken automatisch objecten onderling gekoppeld. Met behulp van deze koppelingen kunnen gebruikers een inhoudelijk spoor volgen dwars door verschillende collecties heen.

CultuurLINK bouwt voort op eerdere projecten en onderzoek van MultimediaN, Commit en CATCHPlus. Afgelopen jaar kregen RCE, Beeld en Geluid en Naturalis binnen het Netwerk Digitaal Erfgoed financiering van het ministerie van OCW voor een tweede Linked Open Data Demonstrator (LODD2). Daarin is het verbinden van terminolgiebronnen, ook wel 'alignment' genoemd, verder ontwikkeld. Het in onderzoek onstane programma Amalgame is door het bedrijf Spinque gebruikt als basis voor CultuurLINK. In dit filmpje is te zien hoe het werkt.



Kern van de dienst is het opbouwen van een verbindingsstrategie tussen twee terminologiebronnen. Niet de verbindingen zelf, maar de manier waarop je als gebruiker de verbinding legt wordt bewaard. Meestal zijn een groot aantal verbindingen geautomatiseerd te leggen. Bijvoorbeeld omdat in beide lijsten dezelfde term voorkomt. Vervolgens maak je als gebruiker op basis van je kennis en inzicht in het onderwerp nog aanvullend handmatige keuzes. Het totaal is je verbindingsstrategie. De verbindingen zelf zijn dynamisch en kunnen zonder veel inspanning up-to-date gehouden worden. Bijvoorbeeld wanneer er in één van beide bronnen termen bijkomen of omdat je in de praktijk ziet dat bepaalde keuzes niet goed uitpakken. 

In LODD2 zijn vier belangrijke terminologiebronnen onderling verbonden:
  1. Art and Architecture Thesaurus van Getty, in het Nederlands aangeboden door de RKD
  2. Gemeenschappelijke Thesaurus Audiovisuele Archieven van Beeld en Geluid
  3. Erfgoedthesaurus van RCE
  4. Nederlands Soorten Register van Naturalis
Voor de demonstratie tijdens de lancering is een verbinding gemaakt met terminologiebronnen van het Rijksmuseum en het NIOD.

Waarom is dit nu zo interessant voor andere collectiebeheerders? Hierboven begon ik met de constatering dat jullie bijna allemaal gebruikmaken van een terminologiebron. Daarin zit veel kennis over de inhoud van de collectie besloten. Met deze inhoudelijke kennis, de terminologiebron die daarvan een afspiegeling is en de met de terminologiebron ontsloten collecties vorm je als het ware een kennisknooppunt. Door nu eenmalig via CultuurLINK een verbinding te maken met landelijke thesauri in de centrale kennishub haak je aan bij een netwerk. Via de AAT naar de collectie van het Rijksmuseum. Via de Erfgoedthesaurus naar de Geothesaurus van Erfgoed en Locatie. Via de GTAA met documentaires van de publieke omroep. 

DEN heeft een paar jaar geleden een inventarisatie gedaan van terminologiebronnen in Nederland en Vlaanderen. Dat vormt een eerste overzicht van potentiële gebruikers van CultuurLINK. Voor beheerders van termnologiebronnen in het overzicht is CultuurLINK interessant omdat verbindingen het gebruik van de terminologiebron door andere instellingen met inhoudelijke gerelateerde collecties kan stimuleren. Op die manier versterk je je positie als kenniscentrum in het erfgoedveld. Voor erfgoedgebruikers is het interessant omdat ze makkelijker toegang krijgen tot specialistische onderwerpen ook al zijn die over verschillende collecties verspreid. 

Als de beheerders van de grote landelijke thesauri nu CultuurLINK gebruiken om verbindingen te leggen en te onderhouden naar internationale generieke kennissystemen zoals VIAF en Geonames, komen we als erfgoedsector makkelijker in het vizier bij instellingen en gebruikers zonder expliciete historische interesse. Een goede functie voor de domeinknooppunten van het NDE lijkt me. En dan maar zien wat onze zorgvuldig beheerde en toegankelijk gemaakte digitale collecties waard zijn!

Zie ook de uitgebreidere blogpost van Michiel Hildebrand.
7 plus 9 is:*
(anti-spam)

Reacties (1)

Marco Streefkerk - maandag 22 juni 2015 om 13:48
Inmiddels heb ik de demonstrator achterhaald waarin de resultaten voor NIOD en RMA zijn te ervaren. https://link.spinque.com/openbeelden Bekijk een object en klik rechtsboven op de optie 'Explore' om de verbindingen te zien.