Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

Gastblog: De 'horseless–carriage' in het Nederlandse kunstmuseum

20 november 2014




Anne Sulman, (interim) projectmanager van SmartCulture en projectassistent bij PROUD, schreef haar master scriptie over digitaliseren in de Nederlandse museumsector. In dit gastblog licht ze kort haar scriptie toe, waarin zij onderzocht wat een museum, naast het archiveren van collecties, nog meer kan beogen met digitalisering en op welke manier dat bereikt kan worden.

Digitaliseren is hot. In zo ongeveer elk denkbare sector wordt gedigitaliseerd, dus de culturele sector blijft niet achter. Een mooi voorbeeld van een (groot) project is Europeana: eind 2013, 5 jaar na het begin van het project, zijn er ongeveer 30 miljoen objecten geüpload naar Europeana door ongeveer 2300 verschillende instellingen. Geweldig! Maar wat nu? Wat gaan we doen met al die data?

De digitale wereld is een relatief nieuw archief. Geschiedenis leert ons dat de opkomst van iets nieuws altijd moeizaam gaat. Marshall McLuhan noemde dat al eens het ‘Horseless-carriage syndrom’: iets nieuws begint altijd als imitatie van een bestaand iets in een verbeterde vorm1. Hoewel in andere sectoren de eigenheid van digitale media steeds meer ontdekt wordt, is er bij veel musea nog steeds sprake van een gedigitaliseerde versie van de ‘originele’ fysieke instelling. Musea zijn op dit moment bezig (of zijn net klaar) met het digitaliseren van hun collecties en archieven: een kopie van de offline collecties, maar dan op het internet.

Digitalisering wordt door vele musea gezien als iets dat moet gebeuren. Logisch ook wel: andere culturele vormen, zoals film & muziek en ook dagelijkse handelingen zoals boodschappen doen tot bankzaken afhandelen, alles gaat steeds meer digitaal.

In de Agenda 2026 van de Museumvereniging wordt geschetst hoe het museum er in 2026 uit zou moeten zien. Een onderdeel is digitalisering: ‘alle museale collecties van grote en middelgrote musea zijn in 2026 gedigitaliseerd en via internet ontsloten.’ Digitalisering is het doel, dat overigens knap ver weg in de toekomst ligt. Toch merkwaardig, aangezien digitalisering eigenlijk niet meer zou moeten zijn dan een middel tot vele nieuwe mogelijkheden. Het lijkt dat digitalisering in de museumwereld eerder als ‘probleem’ gezien wordt dan als ‘oplossing’. En dat terwijl digitalisering juist zoveel kansen biedt.

Om maar wat te noemen:
Contacten tussen landen en musea en hun verschillende collecties kunnen effectief onderhouden worden via digitale wegen. Het personaliseren van een museumbezoek kan gedaan worden door middel van het effectief inzetten van een digitale collectie. Onderwijzen van kinderen, digitaal geborenen ten voeten uit. Informatie, zowel inhoudelijk als meer bedrijfstechnisch, kan digitaal gecommuniceerd worden wat leidt tot een transparanter museum.

Digitalisering zou een oplossing kunnen bieden bij de noodzaak tot verandering, als we naar mogelijkheden in plaats van problemen wil kijken. Musea zijn het er over eens: of we nu willen of niet, digitalisering moet. Bijna elk museum noemt digitalisering in haar beleidsplan en overkoepelende instanties, zoals de Museumvereniging, blijven digitalisering benadrukken in hun publicaties. Wat er vervolgens moet gebeuren met die gedigitaliseerde informatie is vooralsnog niet duidelijk. Daarnaast is de in de publicaties genoemde tijdspanne waarbinnen de gestelde doelen behaald moeten worden wel heel erg lang. Neem Agenda 2026: als het gaat over digitalisering ligt deze deadline te ver in de toekomst.

Ontwikkelingen binnen technologie en internet gaan zo snel dat de mogelijkheden, zoals we die nu kennen, over 10 jaar gedateerd zijn. Zeggen dat musea over 10 jaar digitaal moeten zijn, is hetzelfde als dat 25 jaar geleden het doel gesteld werd dat de fax in 2015 volledig geïntegreerd zou moeten zijn in het museum.

Digitaal archiveren van collecties is een eerste stap die gezet wordt. Een online kopie maken van de fysieke collectie is de uitkomst: een imitatie van een vorige drager. Belangrijk nu is de eigenheid van digitale media proberen te begrijpen. Digitale media kunnen onderwijzen en een stimulans zijn om actief mee te doen in het proces rondom het museum, maar ook om samenwerking met en transparantie naar de buitenwereld te vergemakkelijken. De manieren waarop zijn eindeloos: applicaties, augmented reality, online cursussen, API’s, dashboards, enzovoorts. Digitalisering en digitale media kunnen musea helpen om een museum te worden dat zich beweegt in en met de samenleving, dat daadwerkelijk als spil fungeert en mensen met elkaar verbindt. Musea worden daardoortransparanter, democratischer, een plek waar samen wordt gewerkt met het publiek en een plek waar omheen mensen zich verzamelen om zelf vernieuwend en creatief bezig te zijn. Digitale middelen vergemakkelijken en versnellen deze rol en zijn dus nodig om een museum van deze tijd te zijn.

Het is tijd te stoppen met digitaliseren om het digitaliseren, en te starten met na te denken hoe het museum de enorme kansen kan benutten.

Anne Sulman
http://Digitaliseringmusea.Wordpress.com
Bekijk of lees de volledige scriptie (pdf)
@AnneChristineS
a.c.sulman[a]gmail.com

1: Marshall McLuhan, Understanding Media: The Extensions of Men, Londen, 1964, p.292.
Tags:
musea   Gebruik   digitalisering   hergebruik  
8 plus 1 is:*
(anti-spam)

Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties geplaatst.