Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

Open Erfgoed Koffie: Het verhaal van Groningen

26 mei 2014 - Marco Streefkerk




DEN reist voor de Open Erfgoed Koffie het land af. Deze keer waren we te gast in Groningen waar twaalf gasten op de koffie kwamen in Grand Café Groningen. Ook deze keer waren de deelnemers enthousiast over de mogelijkheid om vanuit de gedeelde regionale context ervaringen en ideeën te delen. Het thema was daarentegen van wereldbelang: Open Data.

De aanwezige DEN-ers (Monika Lechner en ondergetekende) waren in de gelukkige omstandigheden dat we in de persoon van Harry Romijn een voortreffelijke voorzitter hadden gevonden. Harry is adjunct-directeur van RHC Groninger Archieven al jaren één van de voortrekkers op het gebied van (digitaal) erfgoed in Noord-Nederland. In principe is veel van de digitale collectie van archieven beschikbaar voor hergebruik. Maar als iemand materiaal wil anders dan voor privé-gebruik moet meestal vooraf met het archief worden afgestemd. Enerzijds is dat vanwege privacy-gevoeligheid van sommige informatie, anderzijds willen erfgoedinstellingen controle houden over het gebruik van hun collecties. Ook al kan er waarschijnlijk geen geld gevraagd worden voor hergebruik, je wilt tenminste zeker weten dat het materiaal recht gedaan wordt en de collectiebeheerder enige waardering krijgt voor het beschikbaar stellen.

Rondom de koffietafel in Groningen (foto @gklinkenberg)

Rondom de koffietafel in Groningen (foto: Monika Lechner)

Thema: Open Data
Feitelijk is er geen sprake van Open Data wanneer je aanvullende voorwaarden stelt. Daarmee past de casus van de Groninger Archieven niet binnen de defintie die Willy Bakker namens de provincie Groningen inbracht. Willy was gevraagd om een inleiding te geven op het thema. De provincie Groningen zet sterk in op Open Data en wil daar ook het erfgoed in meenemen. Door haar bemoeienis met de Groningse portal, het Verhaal van Groningen, is de provincie invloedrijk. Naast Willy maakte Garmt Klinkenberg namens de provincie het belang duidelijk van open data voor de provincie. Open data stimuleert creatief gebruik van publieke informatie door derden, publiek of privaat, commercieel of gratis toegankelijk. Daarmee krijgt de burger diensten aangeboden waar de overheid niet makkelijk kan leveren of zelfs bedenken. Het leveren van open data ziet de provincie dan ook als haar belangrijkste rol.

Willy Bakker begrijpt ook wel dat deze strategie voor erfgoedinstellingen wat lastiger te volgen is; ze is zelf namelijk ook vrijwilliger in een museum. Een museum wordt voor een belangrijk deel afgerekend op haar reputatie, zo mogelijk verzilvert in bezoekersaantallen. Digitalisering kost geld, zowel bij vervaardiging als in beheer. Dat kapitaal beschikbaar stellen voor hergebruik door anderen zonder dat gegarandeerd is dat een deel van de waardering of zelfs inkomsten terugvloeien om deze kosten te dekken, is voor veel instellingen een hele stap. Minimaal moet er dan toch aan bronvermelding worden gedaan?

Het Europese perspectief
Nee dus, betoogt Europeana, een belangrijke katalysator op Europees niveau. De ambitie van de Europese Commissie van een digitale agenda voor Europa mogelijk gemaakt met open data is een belangrijk motief voor de financiering van Europeana en alle gerelateerde projecten, bracht Eelco Bruinsma in discussie. Tegelijkertijd vond hij de creatieve output op basis van de open data in Europeana nog achterblijven bij de verwachtingen. Monika Lechner stelde daar tegenover een aantal hoopvolle initiatieven, bijvoorbeeld vanuit Europeana Creative. Waarschijnlijk is het nog te vroeg om het succes van open data in de erfgoedsector goed te beoordelen. Veel hangt ook af van de beschikbaarstelling van open content door instellingen. Dus niet alleen de metadata, maar ook het (gedigitaliseerde) erfgoed zelf.

Nieuwe businessmodellen
Meer zal nog moeten worden geïnvesteerd in samenwerkingsverbanden tussen publieke instellingen, zoals musea en archieven, en de creatieve industrie. Nieuwe businessmodellen kunnen daarbij behulpzaam zijn om te zoeken naar coöperatieve creatie van meervoudige waarde. Meervoudig wil zeggen: economisch maar ook sociaal en maatschappelijk. Op die manier hoeven erfgoedinstellingen ook niet te kiezen tussen enerzijds verdienmodellen om extra geld binnen te halen en anderzijds hun kennis zo laagdrempelig mogelijk beschikbaar stellen. Beschikbaar stellen van digitaal erfgoed kan wel degelijk leiden tot nieuwe economische waarde alleen is de erfgoedinstelling zelf niet de meest geschikte partij om die waarde te verzilveren.

Een interessant idee daarvoor bleek recent te zijn bij het het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT). Het ging om samenwerking met een commercieel bedrijf dat een deel van de winst op een erfgoeddienst zou betalen aan het KIT als betaling voor een Service Level Agreement op de beschikbaarstelling van het digitale erfgoed. Helaas is het idee nooit uitgevoerd als gevolg van de veranderende omstandigheden bij het KIT, maar wellicht dat een gelijke opzet al ergens anders is toegepast.

Na een uur moest voorzitter Harry Romijn de aanwezigen herinneren aan hun verplichtingen elders. Velen vonden het een plezierige en nuttige invulling van de lunchpauze. Het idee werd gelanceerd om vaker informele bijeenkomsten te houden om de kennisdeling en samenwerking binnen de provincie te stimuleren. En dat is natuurlijk helemaal in de geest van DEN, zodat we als organisator tevreden kunnen terugkijken op de vierde erfgoedkoffie.
3 plus 2 is:*
(anti-spam)

Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties geplaatst.