Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

Digitaal erfgoed: wat kunnen we verwachten in 2014?

17 januari 2014 - Marco De Niet




2014 belooft een goed en belangrijk jaar te worden voor het digitaal erfgoed. Bij veel erfgoedinstellingen is de transitie van vooral projectmatige naar structurele digitale activiteiten versneld, zowel door het groeiend gebruik van hun digitale diensten als door de bezuinigingen. Er zijn minder tijdelijke middelen voor innovatie met digitaal erfgoed en de erfgoedinstellingen zijn meer op zichzelf aangewezen om de resultaten van eerdere projecten in stand te houden. In deze bijdrage zet ik vanuit het perspectief van DEN kort de tien belangrijkste ontwikkelingen die we in 2014 kunnen verwachten, op een rij.

Are You Optimistic About The Future?

1. Keuzes voor nationale digitale infrastructuur voor cultureel erfgoed worden gemaakt
In 2013 heeft het ministerie van OCW een werkplan opgesteld om in nauwe samenwerking met de erfgoedsector zelf te komen tot duurzame oplossingen voor bewaring en beschikbaarstelling van digitaal erfgoed. Nog voor de zomer van 2014 ligt er een routekaart waarin de keuzes voor bekostiging van die nationale digitale instructuur worden uiteengezet.
Meer informatie: nde.pleio.nl
 
2. Start van Horizon2020
In 2014 start een nieuwe periode van zeven jaar, ten behoeve van onderzoek en innovatie in de Europese Unie. Het is de achtste keer dat de EU een dergelijk kaderprogramma instelt, en het heeft ditmaal de naam Horizon2020 gekregen. In totaal wordt 80 miljard euro beschikbaar gesteld binnen het programma. Er zijn diverse onderzoekslijnen binnen Horizon2020 die relevant zijn voor cultureel erfgoed, bijvoorbeeld op het gebied van ICT, onderzoeksinfrastructuren en maatschappelijke veranderingen.
Meer informatie: ec.europa.eu/programmes/horizon2020/
 
3. Beelden voor de toekomst ten einde, DTR van start
2014 is het jaar waarin Beelden voor de toekomst, een van de grootste digitaal erfgoedprojecten ter wereld, wordt beëindigd. Dit toonaangevende project heeft bij instellingen als Beeld en Geluid, EYE en het Nationaal Archief laten zien hoe transformatief de digitalisering is. Miljoenen kwetsbare objecten zijn gedigitaliseerd, allerlei nieuwe diensten zijn ontwikkeld en er is waardevolle kennis opgedaan over succesvolle en minder succesvolle businessmodellen. In 2014 start weer wel de uitvoering van een nieuw grootschalig project: 'Digitale Taken Rijksarchieven (DTR)'. Dit project is opgezet om de basistaak van de rijksarchieven - ieders recht op informatie dienen en inzicht geven in het verleden - in het digitale tijdperk te kunnen blijven vervullen. Voor DTR is in de komende periode 28 miljoen euro door het kabinet beschikbaar gesteld. Dit is inclusief middelen om delen van de historische collecties te digitaliseren.
 
4. Erfgoedsoftwaremakelaar
Per 15 januari 2014 is in een samenwerking van het Meertens Instituut en DEN, met ondersteuning van OCW en NWO, een nieuwe functie ingesteld om de (software)resultaten van innovatieve erfgoedprojecten te vermarkten. De Erfgoedsoftwaremakelaar gaat bruggen slaan tussen instellingen, projectconsortia en creatieve bedrijven. Het concept van de Erfgoedsoftwaremakelaar is ontstaan in het project CATCHPlus. Voor de komende 18 maanden gaat Wilbert Helmus deze functie vervullen.
 
5. Keurmerk voor erfgoedsoftware
In overleg met de Rijksdienst Cultureel Erfgoed en het ministerie van OCW werkt DEN dit jaar aan een keurmerk voor erfgoedsoftware, in het bijzonder software voor registratie en presentatie van digitale collecties. Dit keurmerk bouwt voort op DE BASIS, een samenhangende set kwaliteitscriteria voor digitaal erfgoed. Het Keurmerk zal het voor erfgoedinstellingen gemakkelijker maken de juiste softwarekeuze te maken bij innovatie met hun collecties. Het keurmerk zal aan het eind van 2014 gepresenteerd worden.  
 
6. Europeana versie 3
In 2014 start ook een nieuwe fase van Europeana, versie 3. Het ziet ernaar uit dat Europeana vanaf 2015 structurele financiering zal krijgen van de Connecting Europe Facility (CEF), wat 2014 een overbruggingsjaar maakt. DEN is in dit overbruggingsjaar vaste partner van Europeana. DEN gaat ervoor zorgen dat de resultaten van het ENUMERATE-project om de voortgang van digitalisering in Europa te kunnen meten, een integraal onderdeel worden van de Europeana Pro website (bedoeld voor alle erfgoedprofessionals in Europa). In het Europeana ecosysteem gaan in 2014 ook weer enkele nieuwe projecten van start, waaronder Europeana Sound (met Beeld en Geluid als partner) en Ambrosia (Europeana Food and Drink). In 2014 wordt ook het project Europeana Inside afgerond, met als resultaat software waarmee erfgoedinstellingen zo geautomatiseerd mogelijk data vanuit hun collectiemanagementsystemen kunnen aanleveren aan aggregatoren, als Digitale Collectie en DIMCON.
Meer informatie: pro.europeana.eu
 
7. Europese consultatie auteursrecht
Het lijkt de Europese Commissie in 2014 menens om nu eens werkelijk de bestaande praktijk rond auteursrechten nader onder de loep te nemen. Het is een langgekoesterde wens van erfgoedinstellingen dat de auteurswet gemoderniseerd wordt. Het jaar is wat dat betreft goed van start gegaan met een brede consultatie, ook onder erfgoedinstellingen. In Nederland spelen momenteel twee rechtszaken tussen collectieve rechtenorganisaties en erfgoedinstellingen, de uitkomst hiervan wordt met spanning afgewacht.
Meer informatie: www.den.nl/nieuws/bericht/4083
 
8. Digitale duurzaamheid in een versnelling
In 2013 heeft de Culturele Coalitie Digitale Duurzaamheid, in navolging van de NCDD, een werkplan opgesteld dat in 2014 zal starten. Na enkele jaren van beleidsontwikkeling en visie- en planvorming, wordt nu echt de schop in de grond gestoken. Diverse activiteiten worden in 2014 opgestart, bijvoorbeeld onderzoek naar workflows rond born digital erfgoed, trainingen en workshops en het opstellen van scenario's om aan te haken op landelijke voorzieningen voor duurzaam beheer en behoud van digitale collecties. Ook in provincies als Noord-Brabant en Friesland wordt in het komende jaar hard gewerkt aan gemeenschappelijke voorzieningen voor digitaal duurzame beschikbaarstelling.
 
9. 3D, Erfgeo, en andere ontwikkelingen
Iets minder concreet, maar wellicht toch de moeite waard om nauwlettend te blijven volgen, zijn de technologische ontwikkelingen zelf op het gebied van digitaal erfgoed. Met name op het gebied van 3D zijn de verwachtingen hooggespannen, nu 3D de bioscoop en de huiskamers zo snel en zo massaal heeft veroverd. Een kennisdossier over 3D is bij DEN in de maak. In het project Erfgoed en Locatie werkt DEN aan instrumentarium voor erfgoedinstellingen om hun collecties met een geografische component (kortweg 'erfgeo'). Het project loopt tot halverwege 2015, maar de zes pilots die nu lopen zouden al eerste bruikbare resultaten voor andere instellingen kunnen opleveren. Verder zijn er in 2013 waardevolle resultaten geboekt met crowdsourcing en crowdfunding, zodat we in 2014 een verder groeiende rol van de gebruikersgroepen van digitaal erfgoed mogen verwachten. 
 
10. Onderzoek naar de toekomst van kwaliteitszorg voor digitaal erfgoed in Nederland
Tot slot: in opdracht van OCW laat DEN in 2014 een gebruikerstevredenheidsonderzoek uitvoeren. Het ministerie heeft het voornemen geuit DEN na 2016 niet meer te zullen financieren, omdat het ministerie kwaliteitszorg voor digitaal erfgoed inmiddels een operationele verantwoordelijkheid van de erfgoedsector zelf vindt. Het onderzoek dat DEN in 2014 laat uitvoeren, zal bijdragen aan de discussie hoe kwaliteitszorg voor digitaal erfgoed vanaf 2017 georganiseerd zal worden in Nederland.
 
Wat zal voor jou de belangrijkste gebeurtenis in 2014 zijn op het gebied van digitaal erfgoed? Laat het ons weten!
8 plus 2 is:*
(anti-spam)

Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties geplaatst.