Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

JCDL2012: De clown, betrouwbaarheid en kostenmodellen

24 juni 2012 - Marco De Niet




De titel van de twaalfde Joint Conference on Digital Libraries (Washington, 10 - 14 juni 2012; jcdl2012.info) luidde #preserving #linking #using #sharing. Een breed palet aan onderwerpen dus, maar de meeste aandacht in het programma ging uit naar digitale archivering en 'big  data'.


Ruim 300 deelnemers uit voornamelijk Amerika, Europa en Azië namen deel aan een interessant programma met enkele keynotes die tot de beste behoren die ik heb meegemaakt op conferenties. Ik bezocht deze conferentie op uitnodiging van het Amerikaanse Institute of Museum and Library Services, in het kader van ons Europese project ENUMERATE. Daarover later meer.

Activistisch archiveren
De openingslezing werd verzorgd door Jason Scott, initiatiefnemer van Textfiles.com, een online archief van bulletin-boards en andere online media uit de jaren '80. Jason hield een vlammend betoog over het belang van activistisch archiveren. Met meer dan 100 vrijwilligers heeft hij het Archive Team opgezet, die als slogan gebruikt: "We are going to rescue your shit". Organisaties kunnen zonder enige schaamte besluiten  online diensten uit de lucht te halen als het businessmodel voor hen niet meer interessant is. Dat heeft Yahoo bijvoorbeeld in 2009 gedaan met Geocities, een webdienst  waar je sinds 1994 een gratis persoonlijke website kon aanmaken. De deelnemers aan Geocities zagen hun websites offline gaan zonder dat ze daar werkelijk iets tegen konden doen. Zoals in Nederland De Digitale Stad gereconstrueerd wordt, is Jason bezig met een reconstructie van Geocities ten behoeve van archivering. Het materiaal dat ze bijeengebracht hebben, bieden ze aan in een torrent via The Pirate Bay.

Met zijn kritische verhaal met een 'feel good'-toon zette Jason Scott de toon en trend voor de rest van de conferentie, niet alleen naar inhoud, maar ook naar vorm: alle keynotesprekers droegen daarna een hoed en spraken consequent over "de clown" in plaats van "de cloud", in navolging van Scott ("what you consider important to you is on other machines that you don’t run, don’t control, don’t buy, don’t administrate, and don’t really understand").


 

Bronvermelding
Een van die andere sprekers op Joint Conference on Digital Libraries (JCDL) was Carole Goble, van de Computer Science Department van de Universiteit van Manchester. Carole werkt  met 'big data' op terreinen als biodiversiteit en astronomie. Haar indrukwekkende verhaal liet zien hoe belangrijk beheer en behoud van digitale data en bijbehorende software zijn als fundament voor wetenschapsbeoefening, omdat ze controleerbaarheid en herhaalbaarheid ondersteunen. Hierbij wees ze uiteraard ook op de dreiging van het afnemende vertrouwen in de wetenschap ten gevolge van recente fraudezaken, zoals die in Nederland.

In haar verhaal legde Carole steeds de connectie tussen haar eigen werkzaamheden en het vak van een moderne bibliothecaris. Ze deed een oproep aan de bibliothecarissen niet alleen zorg te dragen voor de 'preservation of data' maar juist ook ondersteuning te bieden aan 'restoration' en 'reconstruction' met behulp van software en andere instrumenten. Met name door de groei van sociale netwerken in de wetenschap is dit een grote uitdaging. Dat maakt herhaalbaarheid een stuk complexer. Het gebruik van bronnen in de wetenschap kan niet plaatsvinden zonder duidelijke bronvermelding, zodat de discussie over open data ook aandacht zal moeten besteden aan herkomst van informatie. Dit is niet alleen voor bibliotheken relevant, maar voor alle erfgoedinstellingen, die bekend staan om de  betrouwbaarheid van de informatie die ze bieden. Helaas wordt deze discussie nog te weinig gevoerd in Nederland, bijvoorbeeld in het kader van de CC-zero-declaratie die Europeana van erfgoedinstellingen eist.

 

Alan Turing
JCDL kende verder diverse interessante parallelsessies over onder andere het archiveren van sociale media, big data, data curation en gebruikersonderzoeken. De Library of Congress had een uitstekende sessie georganiseerd om inzicht te bieden in de wijze waarop zij duurzaamheid van hun grote digitale collecties willen bereiken (o.a. hun webarchief, het Twitterarchief, de digitale kranten en hun AV-archief). De conferentie werd afgesloten met een prachtig verhaal van George Dyson, die het ontstaan van computeropslag heeft gereconstrueerd op basis van familiearchieven van ICT-pioniers als Alan Turing en John van Neumann. Dat Dyson hier geschiedenis van wereldformaat beschreef, werd wel duidelijk toen hij inging op de relatie tussen dit onderzoek en het Manhattan project, waarin de atoombom werd ontworpen.
 
Smithsonian

Twee aan JCDL-gerelateerde bijeenkomsten die ik hier nog in het bijzonder wil noemen, zijn workshops waaraan ik zelf een actieve bijdrage heb mogen leveren. De eerste was een workshop die ik in de Smithsonian heb gegeven op uitnodiging van Günter Waibel, directeur van de Digitization Program Office van de Smithsonian. Tientallen instituten, waaronder 19 musea, maken deel uit van de Smithsonian, en Waibel heeft de opdracht gekregen de digitaliseringsactiviteiten van al die instellingen beter te stroomlijnen. Het blijkt dat al die instellingen de digitalisering van hun collecties grotendeels in-huis uitvoeren en nauwelijks samenwerken. Zie hierover ook het interview met Anne van Camp, directeur Archieven van de Smithsonian, in het nieuwe magazine van het Prestocentre. Waibel werkt aan instrumenten om de kwaliteit en voortgang van digitalisering beter te kunnen bepalen. Op basis van de activiteiten van DEN, het Europese project ENUMERATE en Europeana hebben we besproken hoe we transatlantisch kunnen samenwerken op die onderwerpen.
  
Rekenmodellen voor digitalisering
De tweede workshop was een initiatief van de George Washington University (waar JCDL plaatsvond) en het Institute of Museum and Library Services (IMLS). In het kader van het project “Cultural Imaginings: the creation of the Arab World in the Western Mind” werkt de GWU aan een rekenmodel om de kosten van (tekst)digitalisering beter te kunnen bepalen. Omdat DEN in 2009 al een erfgoedbreed rekenmodel voor digitalisering heeft ontwikkeld (www.den.nl/standaard/202/Rekenmodel-digitaliseringskosten) en in het project ENUMERATE een methodologie ontwikkelt om kosten van digitalisering in Europa te meten, was ik uitgenodigd een kritische blik te werpen op de ontwikkeling van hun model. Toevallig  hadden we net een ENUMERATE-expertmeeting over dit onderwerp gehad, waarin we met een groep van 20 internationale experts aanbevelingen hebben gedaan voor de doorontwikkeling van kostenmodellen. Dat kon ik mooi inbrengen in de discussie over het project aan de GWU.


 
Van de IMLS-workshop en de ENUMERATE-expertmeeting volgen nog uitgebreide verslagen, zodat ik hier afrond met de melding dat mijn algehele conclusie na vier intensieve dagen in Washinton was, dat we in Nederland toch wel een koppositie innemen in het denken over waardecreatie en samenwerking rond digitalisering van erfgoed. Op diverse momenten had ik de indruk dat in Amerika nu pas de discussie gevoerd wordt over onderwerpen die wij al bij de kop hebben gepakt, zoals businessmodelinnovatie en gemeenschappelijke infrastructuren voor duurzame toegankelijkheid. Diverse vertegenwoordigers van onderzoeks- en overheidsbibliotheken met wie ik heb gesproken meldden me dat ze nu pas beseften dat digitalisering niet meer projectmatig 'ernaast' gedaan moet worden,  maar dat er fundamentele keuzes in de instellingen gemaakt moeten worden hoe nu verder te gaan. Hopelijk kunnen we iets over die keuzes vernemen op de volgende JCDL.
8 plus 7 is:*
(anti-spam)

Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties geplaatst.