Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

Open! Open? Open.

19 december 2011 - Monika Lechner




Het is (nog maar een weekje, maar toch) adventstijd. Wat inhoudt dat diegenen in het bezit van een adventskalender vanaf 1 december tot 24 december elke dag een deurtje mogen openen.

OpenAchter elk deurtje zit dan een klein verrassinkje, zoals een stukje chocola of een speeltje. De spanning zit hem in het geleidelijk aan prijs geven van de geheimen die achter de gesloten deurtjes zitten. Haast met dezelfde spanning kun je het publiceren van nieuwe datasets als open (cultuur) data volgen. Het is tijd om te kijken wat er tot nu toe achter de deurtjes te voorschijn gekomen is.

De belangstelling voor alles wat met 'open' te maken heeft, groeit ook in de erfgoedsector, in toenemende mate. Over het nut van open standaarden hoeven we als het goed is niet te twisten, de (door-)ontwikkeling van open source software strekt tot aanbeveling, maar de meeste vraag is op dit moment naar open data.

Open Data transparantie biedt kleurrijke kansen
" Imagine we had a resource available that could stimulate new innovations, a market worth tens of billions of euros, and increase the transparency and governance of public life. We do – it’s the data held by Europe’s public institutions." 1
Neelie Kroes, Vice-president Europese Commissie en open data fan

De aandacht voor open data heeft door de stevig groeiende markt voor smartphones en daarmee mobiele applicaties de afgelopen maanden een vlucht te genomen. De (Europese) overheid heeft haar hoop gevestigd op het economische potentieel en in 2012 zal het Europees Open Data portaal gelanceerd worden. De insteek is, dat als (overheids-)instellingen wereldwijd hun data als open data publiceren, je deze op zichzelf staande datasets met elkaar kan verbinden om zo de samenleving  transparanter te maken. Ook hoopt men zo meer kansen voor derden te creëeren om lucratieve, interessante, handige en waardevolle toepassingen te bedenken die gebruik maken van de open data. Nederland heeft overigens onlangs haar eigen portaal gelanceerd: data.overheid.nl. Daarom wordt niet alleen informatie over de beschikbare datasets verzameld, maar kunnen ontwikkelaars ook hun vraag naar specifieke databronnen kenbaar maken.

Uitleg over (kansen van) #opendata door  Open Knowledge Foundation.

Open Cultuur Data: open erfgoed
Naast overheidsdata moet ook data uit de erfgoedsector beter beschikbaar worden, vindt het Innovators Netwerk Erfgoedsector (#INE). Dit collectief van 'vernieuwers van het erfgoedveld' heeft het initiatief genomen om erfgoedinstellingen te motiveren hun data als open data beschikbaar te stellen. Voordeel voor deelnemende erfgoedinstellingen is dat anderen met de data aan de slag gaan en er aantrekkelijke en handige (demo) apps voor bouwen. De frisse kijk van creatieve hackers op cultuurdata moet verrassende resultaten opleveren. Of, om het met de woorden van oud-collega Jeroen van der Vliet te zeggen: ''Pot al die vergaarde kennis en data nou niet op, zet het niet op slot met allerlei ingewikkelde gebruiksvoorwaarden, maar deel het met anderen! Breng nieuwe foto's, kaarten en andere databestanden uit onder een Creative-Commons licentie. Wie weet wat voor moois iemand anders er mee zou kunnen maken en daar plukt ook u de vruchten van. Want, zoals het spreekwoord zegt, "wie goed doet, goed ontmoet".'2

Hack de overheid collectie
Het Amsterdam Museum is in Nederland, naar mijn weten, de voorloper geweest bij het publiceren van collectiedata als open data. Daar werd al gretig gebruik van gemaakt in diverse code camps en hackathons. In samenwerking met Hack de Overheid  en Apps for Amsterdam zijn er interessante resultaten behaald. Deze toonbare resultaten hebben andere erfgoedinstellingen doen beseffen dat het eigenlijk de normaalste zaak van de wereld zou moeten zijn om je data weg te geven, zodat je er mooie applicaties voor terug krijgt. Overigens organiseert ook Europeana Hackathons om de collecties dichter bij de potentiele gebruiker te brengen. Binnen Nederland ontfermt zich opencultuurdata.nl over deze taak. Tot nu toe zijn er de volgende datablogs van culturele instellingen op opencultuurdata.nl:

 

Open data als remedie tegen kwalitatief minderwaardige reproducties 
Het Rijksmuseum biedt een set van ruim 100.000 objecten (metadata en digitale beelden, waaronder 'De Nachtwacht' ) voor geïnteresseerde ontwikkelaars via een Rijksmuseum api aan. Over de motivatie van het Rijksmuseum om data vrijwelijk ter beschikking te stellen heeft Europeana onlangs een het zeer lezenswaardige whitepaper 'The Problem of the Yellow Milkmaid: A Business Model Perspective on Open Metadata' gepubliceerd. Hierin staat de motivatie van het Rijksmuseum om open data te publiceren als volgt omschreven:  

"‘The Milkmaid’, one of Johannes Vermeer's most famous pieces, depicts a scene of a woman quietly pouring milk into a bowl. During a survey the Rijksmuseum discovered that there were over 10,000 copies of the image on the internet—mostly poor, yellowish reproductions1. As a result of all of these low-quality copies on the web, according to the Rijksmuseum, “people simply didn’t believe the postcards in our museum shop were showing the original painting. This was the trigger for us to put high-resolution images of the original work with open metadata on the web ourselves. Opening up our data is our best defence against the ‘yellow Milkmaid’."


Links: juiste kleuren reproductie van het Rijksmuseum, rechts:
'te gele' versie van het Melkmeisje (Vermeer). Bron: EUscreen.

 

Vergroot de zichtbaarheid en de kansen op (her-)gebruik
Open data moeten dus helpen de zichtbaarheid van de kwalitatief goede (meta)data en reproducties te vergroten, om de wijde verspreiding van onjuiste gegevens te voorkomen. Met andere woorden: de zichtbaarheid van kwalitatief hoogwaardige (meta)data wordt door het 'weggeven' van de data verhoogt en daarmee ook de zichtbaarheid van de instelling. De resultaten die hier en daar bij code campings en hackathons bereikt zijn, zijn al aardig, maar er zit nog zoveel meer potentie in de data. Werkelijk interessant wordt het wat mij betreft pas als meerdere cultuur datasets met elkaar gecombineerd worden, of als ze zelfs met hele andere datasets in verband gebracht worden. 


Er waart een OPEN! spook door de erfgoedsector
De kreet 'Open, open, open' krijgt langzamerhand steeds meer gehoor. Vallen er eigenlijk nog argumenten te bedenken waarom men als erfgoedinsteling de hand op de (collectie-)knip zou moeten houden? Jawel, genoeg. Paul Suikerbuik van ICTU gaf in zijn presentatie op de ICT Delta 2011 ruim 45 redenen die instellingen ervan weerhouden hun data open te publiceren. En daar staan de rechtenkwesties nog niet eens bij! Er valt dus nog genoeg te bediscusseren. Fijn te zien dat de KVAN dagen 2012 dan ook in het teken van dit onderwerp staan: 'Tijdens de KVAN-dagen gaan Nederlandse archivarissen, informatieprofessionals en journalisten, juristen met elkaar in debat over alle aspecten die kleven aan het thema “Open!”. Nog tot 15 januari 2012 kunnen nog voorstellen bij de call voor papers worden ingediend.

10 plus 1 is:*
(anti-spam)

Reacties (1)

Olaf Janssen - donderdag 22 december 2011 om 13:42
Dank je voor dit fraaie overzicht van open erfgoed & data. Wat opvalt is de schijnbare afwezigheid van de (mijn) bibliotheeksector. Ik wil me er voor inzetten de open-gedachte hier te promoten.
Monika Lechner - maandag 9 januari 2012 om 14:44
Ha Olaf, fijn om te horen! Houd ons vooral op de hoogte! Stiet net op dit fraai blogbericht van Tim de Haan over de vorderingen van de open data van het Nationaal Archief: http://www.archief20.org/profiles/blogs/open-data?utm_source=dlvr.it&utm_medium=twitter