Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

Inventarisatie Terminologiebronnen online raadpleegbaar

29 augustus 2011 - Annelies Van Nispen




De resultaten van de (Her)Inventarisatie Terminologiebronnen zijn nu online raadpleegbaar. Er zijn in totaal 63 terminologiebronnen aangemeld door meer dan 70 erfgoedinstellingen uit Nederland en België/Vlaanderen. Terminologiebronnen zijn thesauri, (gecontroleerde) trefwoordenlijsten, taxonomieën, classificaties of ontologieën.
 
De inventarisatie maakt nu deel uit van de kennisbank van DEN en is online raadpleegbaar op www.den.nl/terminologiebronnen.


Inventarisatie terminologiebronnen 
De (Her)Inventarisatie 2010 is een actueel overzicht van welke terminologiebronnen bij Nederlandse erfgoedinstellingen gebruikt worden. Het gebruik van bestaande gemeenschappelijke thesauri zal op deze manier gestimuleerd worden. Dit kan samenwerking bevorderen en dubbel werk voorkomen.
 
Bovendien is er met voortschrijdende digitalisering en publicatie van collecties op het web, steeds meer behoefte aan publicatie van de terminologie die door de instellingen gebruikt wordt.
 
De inventarisatie laat zien dat er naast terminologiebronnen die door meerdere instanties gebruikt worden, er ook veel zeer gespecialiseerde terminologiebronnen door erfgoedinstellingen worden onderhouden en gebruikt.
Deze terminologiebronnen zijn overwegend inhoudelijk gericht op specialistische ontsluiting en het vindbaar maken van de collecties van instellingen.
Terminologiebronnen die door meerdere organisaties worden gebruikt zijn onder andere de AAT-NL, GTAA, CERL-Thesaurus en de Am-Move Thesaurus.
 
Er is informatie verzameld over:
www.flickr.com/photos/dugspr/1427687855/


Inhoudelijke ontsluiting

In DE BASIS Beschrijving wordt het volgende over het belang van inhoudelijke ontsluiting en terminologiebronnen geschreven:
 
“Inhoudelijke ontsluiting wordt meestal gebruikt voor het toekennen van termen uit terminologiebronnen, bijvoorbeeld thesauri, (gecontroleerde) trefwoordenlijsten, taxonomieën, classificaties of ontologieën. Uniforme inhoudelijke ontsluiting vereist afspraken over de wijze van beschrijven van de inhoud.
 

Voor inhoudelijke ontsluiting biedt het gebruik van een terminologiebron, zoals een taxonomie, thesaurus of ontologie, grote voordelen. Bij goed gebruik ervan worden gelijke trefwoorden in gelijke omstandigheden toegekend. Voor de gebruikers resulteert dit in uniformiteit van de beschrijvingen, wat de vindbaarheid ten goede komt.
 

Het gebruik van een terminologiebron voor onderwerpsontsluiting geldt als minimale eis. Voor uniforme toekenning van persoons- en instellingsnamen, tijds- en plaatsaanduidingen, materialen en technieken, en typeaanduidingen is het gebruik van terminologiebronnen een aanbeveling. Voorkeur heeft aansluiting bij een bestaande terminologiebron. In de kennisbank van DEN zijn gangbare terminologiebronnen voor het erfgoed opgenomen.

De keuze voor een terminologiebron wordt sterk bepaald door de aard van het te beschrijven object of de collectie. Toch is het belangrijk bij de keuze voor een bepaalde terminologiebron ook te kijken naar andere eigenschappen, zoals:
De inventarisatie geeft informatie over deze zaken.

Zoekt en gij zult vinden
De inventarisatie van aangemelde terminologiebronnen laat zien dat de meeste terminologiebronnen nog steeds binnen de (eigen) erfgoedinstelling gebruikt wordt voor inhoudelijke ontsluiting van een gespecialiseerde collectie.

Het gebruik van de terminologiebronnen is vooral gericht op specialisten binnen de instelling of vakgenoten daarbuiten, maar vaak niet voor het bredere publiek. De specialisatie is meestal afgebakend op geografisch gebied (bijv. Papua Nieuw-Guinea) of tijdsperiode (bijv. Gallo Romeins-Merovingisch) ofonderwerp (bijv. muziek, molens, papua’s, textiel). 

Inhoudelijke ontsluiting wordt toegekend om informatie en objecten beter vindbaar te maken. Zowel in de lokale catalogus als online.
Het opbouwen en onderhouden van terminologiebronnen vergt forse tijdinvesteringen. Samenwerking tussen instellingen levert tijdsbesparing op en verbetert de uitwisselbaarheid van gegevens over de collecties.

De AAT-NL is de terminologiebron die het meest gebruikt wordt. Een voorbeeld van (sectoroverschrijdende) samenwerking is de GTAA (Gemeenschappelijke Thesaurus Audiovisuele Archieven). Het Nationaal Archief heeft in voorjaar 2010 besloten de thesaurus van Beeld&Geluid te gebruiken voor de inhoudelijke ontsluiting van haar fotocollectie.

Een ander voorbeeld is CATCH-Plus, dat tot een gezamenlijke repository van vocabulaires (terminologiebronnen) wil komen. De uitkomsten van dit onderzoek zullen daarvoor een nuttige input leveren.

Het is in de toekomst ook denkbaar dat gespecialiseerde terminologiebronnen op hetzelfde deelterrein een verrijking voor elkaar kunnen zijn en dat samenwerking voordelen heeft voor instellingen en gebruikers, omdat collecties inhoudelijk beter ontsloten kunnen worden.  Semantische web technieken kunnen in de toekomst (soort)gelijke terminologiebronnen, beheerd door meerdere instellingen collecties, relateren aan elkaar.
 
Vindbaarheid en Semantisch Web/Linked (Open) Data

Gebruik van terminologiebronnen kan de vindbaarheid vergroten. Om deze verder te vergroten heeft DEN een aantal best practices vastgelegd in DE BASIS vindbaarheid
 
Momenteel zorgen de mogelijkheden van het semantisch web/Linked Open Data voor een vergrote belangstelling voor taxonomieën en thesauri. De hiërarchische en associatieve relaties, die zijn vastgelegd in thesauri, helpen zoeksystemen bij het interpreteren en groeperen van heterogene bronnen. Daarmee kunnen thesauri een belangrijke bijdrage leveren aan de effectiviteit van semantisch webapplicaties.
 
DEN gaat de komende maanden de samenwerking zoeken met CATCH-Plus, dat stappen onderneemt om tot een gezamenlijke repository van vocabulaires te komen. Voorstelbaar is, dat de inventarisatie van terminologiebronnen op termijn in het repository van vocabulaires geïntegreerd zal worden.
 
DEN is net gestart met een Tutorial Linked Data Stap voor Stap voor wie meer over de mogelijkheden en het hoe en wat van Linked (Open) Data wil weten.
 
Meer informatie
Raadpleeg de terminologiebronnen op www.den.nl/terminologiebronnen
Bekijk het kennisdossier Terminologiebronnen: www.den.nl/kennis/thema/terminologie
Raadpleeg DE BASIS beschrijving en DE BASIS vindbaarheid
Bekijk het denlab Tutorial Linked Data stap voor stap

Wij nodigen je van harte uit om je mening en suggesties hierover aan ons door te geven via het mailadres den@den.nl.
3 plus 8 is:*
(anti-spam)

Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties geplaatst.