Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

Red de 20e eeuw van de vergetelheid

26 april 2011 - Annelies Van Nispen





Waarom moet de 20e eeuw van de vergetelheid gered worden? Auteursrecht! Op 19 april 2011 organiseerden Beelden voor de Toekomst, DEN, FOBID Juridische Commissie en de Koninklijke Bibliotheek een informatiemiddag met het thema: 'Red de 20e eeuw van de vergetelheid: Auteursrecht, cultureel erfgoed en internet'.


Het Comite des Sages vreest het zwarte gat van auteursrecht :  “There is a 'black hole of the 20th century' , in which the majority of the traditional works of the last century falls, because they are not digital, they are out of distribution and quite often they are orphan works.”

Dagvoorzitter Nol Verhagen herinnerde ons aan het sprookje van Doornroosje. Ligt de 20e eeuw te slapen totdat auteursrechten zijn verlopen?

Het is niet te hopen. Internet is de belangrijkste toegangspoort voor het grote publiek, wetenschappers en scholieren tot kennis en bronnen. Deze bevinden zich voor een belangrijk deel bij erfgoedinstellingen. Ook de 20e eeuw moet beschikbaar zijn voor onderzoek, educatie en algemene interesse.

Terug naar auteursrecht dus, een belangrijke hindernis voor openbaar maken van bronnen. Zelf gaf ik een korte inleiding (zie slideshare presentatie onderaan) waarbij de 4 methoden om auteursrecht te clearen aan bod kwamen:
Wie hier meer over wil weten of dit wil nalezen, dit kan in de relevante hoofdstukken over auteursrecht in het onderzoek Business Model Innovatie Cultureel Erfgoed (pdf).

Het voorkomen van verweesde werken vind ik zelf erg belangrijk. Als er overdracht van collecties(items)  plaatsvindt, regel dan meteen de rechten! Vraag toestemming om deze te mogen publiceren. En indien je begint aan User-generated content (uploaden foto’s/verhalen),  gebruik dan bijvoorbeeld Creative Commons.

Na mij, drie praktijkverhalen van de Koninklijke Bibliotheek, het Nationaal Archief en de DBNL over optie 3: rechten clearen met een CBO.  Dit is een kwestie van heel goed onderhandelen! 

De voorwaarden die de drie organisaties onderhandeld hebben, lopen uiteen. Dit zijn zaken als de periode, geldbedragen, het indexeerbaar maken van collectie door zoekmachines als Google. Voor alle drie de organisaties gold dat pragmatische overwegingen, zoals het aflopen van de projectdeadline en beperkingen aan kennis en inzetbaarheid van personeel, leiden tot het onderhandelen over een vrijwaring met CBO’s.  Zelf rechten clearen leek een Mission Impossible. En bij de DBNL was de externe druk natuurlijk ook erg opgevoerd door de miljoenenclaim van Pictoright.

De grote vraag voor mij blijft, hoe onderhandelen erfgoedinstellingen goede voorwaarden met CBO’s voor maximale openbaarheid van hun collecties?

Na de pauze kwam het IVIR-onderzoek over licentievergoedingen en modellen voor audiovisueel erfgoed aan de orde. Dit wordt binnenkort openbaar. Is de auteursrechtelijke situatie voor veel erfgoed al lastig, de situatie voor AV-erfgoed  is extra gecompliceerd, vanwege de vele rechthebbenden (t/m de decorbouwers toe). Het onderzoek heeft gekeken naar diverse oplossingsrichtingen en vergoedingsgrondslagen.

Tot slot gaf Wilma Mossink (SURF/FOBID Juridische Commissie) een mooi doorkijkje hoe wetgeving tot stand komt. En daarvoor moet je tegenwoordig meestal naar Brussel. De bibliotheken hebben al enige tijd geleden het belang ingezien van belangenvertegenwoordiging tot op het hoogste niveau en zij participeren in de diverse gremia. Daarbij moet wel opgemerkt worden dat erfgoedinstellingen daar veruit in de minderheid zijn. De diverse belangenvertegenwoordigers van allerlei rechthebbenden zijn bijzonder goed vertegenwoordigd. Dit ook uit eigen observatie in Brussel.

Is de 20e eeuw gered? Helaas kwam Superman niet opdagen.  Na het vragenuur, dat zo om was, sloot Nol Verhagen af met de woorden van Winston Churchill: "We are still confused, but at a much higher level". Dus sluit ik maar weer af met “Wordt vervolgd!”...

Tags:
auteursrecht  
5 plus 10 is:*
(anti-spam)

Reacties (1)

André Leinarts - woensdag 20 februari 2013 om 15:10
Annelies,
getriggerd door de titel. Dat zwarte gat kun je ook uit een ander perspectief bekijken.
http://www.linkedin.com/groups/de-toekomstige-geschiedschrijving-van-onze-1958431.S.169804153?qid=1068da2d-0043-4a3d-a197-9628a35edcf4&trk=group_items_see_more-0-b-ttl