Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

Publiek Domein?!? Een Charter en een Manifesto

29 april 2010 - Annelies Van Nispen




Europeana heeft eindelijk haar Public Domain Charter gepubliceerd (alweer twee weken geleden). Het heeft geruime tijd op zich laten wachten omdat het document veel discussie opriep, met name bij de musea. Maar nu is het er dan toch.

Persoonlijk ben ik erg blij dat er in Europa hard gewerkt wordt aan het concept "public domain/publiek domein", door Europeana's Charter, maar ook door het Europese Thematic Network Communia dat een Public Domain Manifesto heeft geschreven. Het Charter is voor een groot deel op dit Manifesto gebaseerd.

Wat is public domain/publiek domein?
Het concept Public domain wordt door Communia en Europeana toegepast op, (digitaal) Cultureel Erfgoed dat: Waar gaat de discussie over?
Er bestaat onder erfgoedinstellingen een zekere terughoudendheid en wellicht ook angst dat Public Domain/Publiek Domein betekent dat zij hun digitale collecties gratis en voor niets moeten weggeven aan wie maar wil, dat derden dit commercieel kunnen/zullen exploiteren en dat instellingen hun eigen inkomsten uit verkoop van (hi-res) digitaal materiaal zullen verliezen.
Deze discussie raakt ook aan innovatie van businessmodellen van instellingen.

In het Charter van Europeana staat dan ook expliciet opgenomen dat het niet bedoeld is om instellingen commerciële exploitatie van publiek domein materiaal te bemoeilijken. Een mogelijkheid is bijv. alleen lo-res materiaal beschikbaar te stellen voor openbare toegankelijkheid en hi-res materiaal te verkopen. De discussie over eventueel verlies van inkomsten wordt bemoeilijkt door ontbrekende cijfers over hoeveel inkomsten instellingen overhouden aan de verkoop van digitaal materiaal. De mensen die ik erover spreek geven meestal aan dat het "peanuts" is.

In de VS waar het concept Public Domain veel sterker leeft is al veel aandacht besteed aan gebruikersvoorwaarden/licenties. Een voorbeeld hiervan zijn de user guidelines van NASA die een onderscheid maken tussen commercieel en niet-commercieel (her)gebruik. Bij deze wil ik instellingen oproepen een reactie achter te laten!

Waarom een Charter en een Manifesto?
Waarom maken mensen zich toch zo druk over Publiek Domein? Het Charter en het Manifest zijn beide geschreven vanuit het perspectief dat het uitermate belangrijk is voor onze maatschappij – de burgers, onderwijs en wetenschap, kortom de kenniseconomie en kennismaatschappij – dat de bronnen waarop onze maatschappij is gegrondvest zo breed mogelijk toegankelijk zijn. Ons gezamenlijk verleden en cultuur, bewaard door de "memory institutions" moet geraadpleegd kunnen worden.

Dit kan binnen de muren van de instelling, maar het internet is voor de meesten tegenwoordig de belangrijkste bron van informatie. Cultureel erfgoed moet gevonden worden. Dit kan op de eigen website van de instelling, maar dit kan ook binnen grote portals als bijv. Europeana of Wikipedia/media die voor een bredere verspreiding kunnen zorgen.

Het Charter & het Manifesto zijn bedoeld om het debat op gang te brengen. Ik hoop van harte dat het gebeurt!
1 plus 4 is:*
(anti-spam)

Reacties (1)

Arjan den Boer - donderdag 29 april 2010 om 12:26
Heel goed dat deze discussie nu in Europa en hopelijk Nederland op gang komt. Musea en archieven gedragen zich soms alsof zij de auteursrechthebbende zijn van materiaal dat zij niet gemaakt hebben en/of meer dan 70 jaar oud is. Dat is zeker in het digitale tijdperk niet vol te houden. Het Amsterdams Historisch Museum geeft het goede voorbeeld door de hele collectie onder Creative Commons te publiceren. Wie volgt?