Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

UNICUM

8 april 2010 - Marco Streefkerk




UNICUM, je moet je project maar zo durven noemen, maar de titel refereert aan het vaak unieke karakter van de academische collecties. Vijf belangrijke beheerders van academische collecties, de universiteiten van Leiden, Amsterdam, Utrecht, Delft en Groningen, werken samen in de SAE (Stichting Academisch Erfgoed) om de universitaire collecties en cultuurschatten in stand te houden, te beschermen en uit te dragen. UNICUM is primair gericht op dat laatste doel: de gestructureerde geïntegreerde toegang tot SAE-collecties via internet. Met behulp van een subsidie van Digitaliseren met Beleid (DmB) kunnen ze dit doel de komende twee jaar realiseren.

Naam SAE als afbeeldingBeeldmerk SAE

Vandaag was de kick-off van het project bij het Universiteitsmuseum Utrecht. Een bijeenkomst van betrokkenen vanuit de deelnemende instellingen en wat externe belangstellenden moest het idee van de gezamelijke onderneming verstevigen en de organisatoren lijken daar redelijk in te zijn geslaagd. De vragen en opmerkingen uit het publiek maakten wel duidelijk dat de projectorganisatie voor een aardige uitdaging staat om met het project de Academische Collecties daadwerkelijk een innovatieve stap vooruit te brengen. Veel interesse voor de basisdigitalisering (wat komt daar bij de afzonderlijke instellingen voor in aanmerking, wie gaat het betalen), standaardisatie (welke normen gelden voor digitalisering en voor beschrijving) en de verhouding met de eigen doelen en plannen van instellingen (verhouding tot andere portalen, hergebruik van de beschikbaar gestelde content). Het is het gebruikelijke kat uit de boom kijken als samenwerking concrete vormen dreigt aan te nemen.

De organisatie had mij gevraagd om in te gaan op het grotere belang van UNICUM. DmB-projecten zijn vanwege kennisoverdracht als specifiek beoordelingscriterium altijd interessant voor de DEN-kennisbank. In dit geval gaat onze interesse nog een stap verder omdat het academische erfgoed museale, archivale én bibliotheekcollecties bevat en daarmee in het klein de problematiek van de Digitale Collectie Nederland in zich draagt. UNICUM wil deze verschillende collecties, met hun verschillende werkwijze vanuit musea en bibliotheken integreren in één platform. Daarbij zou de Encoded Archival Description (EAD) als cement moeten dienen. Deze standaard wordt in Nederland veel bij archieven gebruikt, ook wel door bibliotheken (voor de Bijzondere Collecties), maar nog nauwelijks door musea.

Voor archieven en bibliotheken is het beschrijven van de individuele objecten vanwege de omvang van de collecties een opdracht die vele manjaren duurt. Vindbaar maken en presenteren op collectieniveau is dan een haalbaar alternatief. Op basis van gebruikersbehoefte kan vervolgens gewerkt worden aan digitalisering en beschrijven op lagere niveau's. De beeldbanken bij archieven voor fotografisch materiaal zijn daarvan voorbeelden.

Helaas leidt het verschil in aanpak tot een versnipperd beeld voor gebruikers: zoeken in beelddatabanken geeft mooie plaatjes, maar wat is daarvan de context? Raadplegen van inventarissen leidt tot behoefte aan gedetailleerde informatie en beeld van individuele objecten van een archief. Hoger in de keten wordt dit probleem nog nijpender in portals, zoals de praktijk van Europeana bewijst. De oorsponkelijk opzet van Europeana is object-georiënteerd. Dat werkt wellicht voor Rembrandt's en Da Vinci's waarbij het object bezoekers direct aanspreekt. Voor archieven is behoud van structuur waarbinnen de objecten zijn gearchiveerd onmisbaar. Deelname aan Europeana stuit bij hen dan ook op bezwaren. Maar ook voor museale objecten is het juist de samenhang tussen de afzonderlijke objecten, nu en in het verleden, bij verzameling en in het gebruik, die een verhaal vertellen en daarmee erfgoed haar betekenis geven.

UNICUM gaat de waarde van EAD als standaard voor uitwisseling van collecties en voor structurering van gerelateerde objecten nader onderzoeken. Het is daarom dat wij als DEN het project de komende tijd nauw gaan volgen. We hopen de bevindingen daarvan snel met jullie te delen. Daarnaast ben ik op zoek naar andere voorbeelden van gebruik van EAD naast het beschrijven van hiërarchische herkomstcollecties. De musea die aangesloten zijn op de landelijke mailinglist over EAD zijn de eerste suspects.
Tags:
innovatie   Europeana   EAD   academisch erfgoed  
4 plus 10 is:*
(anti-spam)

Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties geplaatst.