Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

Europese hoorzitting over verweesde werken

3 november 2009 - Annelies Van Nispen




Weet u het nog? "They highlighted the need to adapt Europe's still very fragmented copyright legislation to the digital age, in particular with regard to orphan and out-of-print works." EU hoorzitting over Google Books Settlement

Op 19 oktober ging er een persbericht uit dat de Europese Commissie (EC) het onderwerp verweesde werken op de agenda had gezet en op 26 oktober hield de EC een Public Hearing (openbare hoorzitting) over verweesde werken. DEN was ook uitgenodigd, naar aanleiding van de reactie op het Groenboek.

Waarom interesseert de EC zich voor verweesde werken?
"Verweesde werken zijn werken waarvan de maker/auteur/rechthebbende niet bekend is of niet te achterhalen is. Het kan dat de maker anoniem is, het kan zijn dat het adres (of dat van de erven) niet te achterhalen valt. Maar strikt genomen vallen deze werken onder het auteursrecht en dat geldt tot 70 jaar na de dood van de maker.

Bibliotheken, musea en archieven hebben veel verweesde werken in hun collecties, maar willen ze wel graag openbaar maken op het internet. En dat is problematisch onder de huidige auteurswetgeving."
- Wat zijn verweesde werken?

Google en Europeana zijn de voornaamste aanleidingen om dit onderwerp op Europees niveau te bespreken. De kenniseconomie en kennissamenleving zijn sterk gebaat bij een zo ruim mogelijke toegankelijkheid tot wetenschappelijke informatie en cultureel erfgoed.

De openbare hoorzitting
De openbare hoorzitting bestond uit 3 panels met in totaal 21 sprekers die allemaal 7 minuten spreektijd kregen om hun standpunten voor het voetlicht te brengen en 3 Q&A rondes waarin de 80 toehoorders ook de mogelijkheid kregen om (schriftelijke) vragen te stellen. De sprekers waren een mix van nationale bibliotheken en koepelorganisaties, Europese en nationale collectieve beheersorganisatie's (CBO's), uitgevers en een consultant die de uiteenlopende standpunten vertegenwoordigden.

Een (zeer) uitgebreid verslag dat alle standpunten aan het woord laat, kunt u lezen in het Themadossier Auteursrechten en in Verweesde werken.

De hoofdpunten

Een Europese of nationale oplossing?
Pleidooien voor Europees geharmoniseerde wetgeving kwamen uit de hoek van de bibliotheken en Eblida, European Broadcasters Union, de wetenschap, JISC en INRIA en de Open Rights Group (burgers). Dit om de huidige ondoorzichtige en versnipperde auteursrechten, die vaak zijn ondergebracht bij vele CBO's te stroomlijnen. Alleen in Nederland zijn er al zo'n 18 CBO's (Buma Stemra, Lira, Pictoright, ...), vermenigvuldig dit met minimaal een factor 27 (lidstaten) en je hebt een omvangrijk rechtenbeheerprobleem. CBO's en uitgevers zijn meer verdeeld, verkiezen nationale en/of Europese oplossingen. Met name de uitgevers promoten ARROW als oplossing. ARROW is een EU-project waarin bibliotheken samenwerken met uitgevers en CBO's. De meeste Franse organisaties zetten voorlopig nog in op de aanstaande herziening van de Franse auteurswetgeving die voor het voorjaar 2010 is gepland.

Wettelijke beperking, (extended) collective licensing of bilateraal onderhandelen?
Het zal niemand verbazen dat de meeste bibliotheken en de wetenschap, aangevuld met Google en de burgerrechten, pleitten voor een wettelijke beperking van het auteursrecht voor verweesde werken. In de meest verregaande beperking zouden bibliotheken (en andere non-profit kennisinstellingen) verweesde werken dan gewoon mogen publiceren. Daar kunnen eventueel voorwaarden aan worden verbonden, bijvoorbeeld alleen voor wetenschap en/of onderwijs, of alleen niet-commercieel interessant materiaal. Uitgeverskoepels zijn over het algemeen voor directe overeenkomsten (bi-laterale) onderhandelingen, dus ook met bibliotheken. ARROW wordt gezien als de belangrijkste ontwikkeling. Een enkele uitgever prefereert een licentiessysteem. Bij licentiesystemen zijn CBO's over het algemeen als onderhandelingspartner betrokken. Scandinavië kent een systeem van extended collective licensing, wat vaak als voorbeeld wordt gezien. CBO's zijn over het algemeen tegen de wettelijke beperking en hebben een voorkeur voor een nationale oplossing en/of (extended) collective licensing systemen.

Registers met auteursrechtelijke informatie
Over het algemeen was iedereen het eens dat er databases/registers moesten komen waarin auteursrechtelijke informatie snel op te zoeken valt ("clearen"). Het gebrek en de ondoorzichtigheid hieraan bemoeilijkt rechtenafhandeling. Er zijn daarnaast (te) veel CBO's, hun databanken zijn nauwelijks toegankelijk en ze zijn ook niet aan elkaar gekoppeld. Voor internationale rechtenafhandeling (rights clearance) is de situatie helemaal moeilijk. Dit is al een probleem voor gewone rechtenafhandeling (rights clearance), maar voor verweesde werken wordt de situatie nog ingewikkelder. Er is nauwelijks goede informatie over verweesde werken te vinden, omdat deze al helemaal niet opgenomen zijn in al bestaande databases. Want ook CBO's vertegenwoordigen geen rechthebbenden die niet vertegenwoordigd zijn (omdat ze geen weet hebben van auteursrecht of onvindbaar zijn).

Er klonk een stevig pleidooi uit meerdere hoeken om een onafhankelijk overheidsorgaan (nationaal of internationaal) dat (informatie over) rechthebbenden en verweesde werken registreert. ARROW is een project waarin wordt geprobeerd deze informatie samen te brengen en toegankelijk te maken. Al werd ook duidelijk dat nog niet bepaald is wat de voorwaarden tot toegang zullen worden en wat het businessmodel zal worden.

Maar er was ook een algemene roep om goede informatie voor rechtenafhandeling, omdat de huidige praktijk (de zoektocht Due Diligence Search) zeer duur, weerbarstig enzovoorts, blijkt. Google ging het verst door te stellen dat als een werk niet in ARROW is opgenomen, zij het als verweesd beschouwen en dan kan het wat hun betreft naar het "Google Weeshuis". Bernard Lange van Inria poneerde de stelling dat de Conventie van Bern moest worden aangepast en dat mensen pas auteursrecht kunnen doen gelden als zij zich (ergens) geregistreerd hebben.

Overig
Met name Google drong aan dat (nieuwe) wetgeving rechtsgaranties moet bieden. CBO's kunnen op zijn hoogst een vrijwaring bieden, maar er is geen duidelijkheid (zeker niet Europees) wat de rechtsgeldigheid daarvan is, omdat CBO's onvindbare rechthebbenden ook niet vertegenwoordigen.

Wat de Europese Commissie voor stappen zal ondernemen, blijft spannend.
1 plus 9 is:*
(anti-spam)

Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties geplaatst.