Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

Abandonware en erfgoed

15 september 2009 - Jeroen Van Der Vliet




"Abandonware" is de verzamelnaam voor verouderde software – vaak gaat het om oude, haast antieke computergames – waarvan de rechtmatige eigenaren hebben besloten deze gratis ter beschikking te stellen. Een sympathiek gebaar. Vooral voor diegenen die met heimwee terugdenken aan oude MS DOS-spelletjes van vroeger, maar deze nergens meer kunnen vinden.

Het gebruik van abandonware is natuurlijk geheel op eigen risico. De eigenaren bieden vanzelfsprekend geen ondersteuning meer aan en ook de originele handleidingen ontbreken doorgaans. Daarnaast is de software vaak geschreven voor oude computersystemen die in ongebruik zijn geraakt. Abandonware werkt doorgaans alleen nog via emulatoren op hedendaagse computers.

Het is ten onrechte te denken dat abandonware dus altijd vrij van copyright zou zijn of zich in het publiek domein bevinden. Een bedrijf kan besluiten een oude gametitel gratis op het internet beschikbaar te stellen, maar houdt daar nog steeds wel het copyright over. Er zijn allerlei redenen waarom besloten wordt verouderde software gratis aan te bieden en onverkoopbaarheid is daarvan wel de grootste. Wie overigens benieuwd is naar alle nuances van abandonware, vindt een uitgebreide beschrijving op Wikipedia.

In de afgelopen tien jaar hebben verschillende websites zich toegelegd op het bijeenbrengen van links naar abandonware, zoals Abandonia of het DOS Museum. Gebruikers doen er wel goed aan eerst de disclaimer nauwkeurig te lezen. Niet iedereen die een lijstje hyperlinks naar de downloadpagina's van oude computergames op het Web zet, heeft ook studie gemaakt naar hoe het met de copyrights op die programma's is gesteld. Zo bewaart ook het Internet Archive oude software, maar noemt deze bewust "vintage software" en biedt deze ook niet als downloads aan, juist om mogelijk inbreuk op copyright te voorkomen.

Abandonware is ook digitaal erfgoed. Het is daarom interessant te zien hoe erfgoedinstellingen omgaan met deze verloren en vergeten artefacten uit ons grijze computerverleden. Naast het archiveringsproject van het Internet Archive zijn er meer, vooral Amerikaanse initiatieven. Aan de Universiteit van Champaign-Illinois draait al enkele jaren het project Preserving Digital Worlds, dat zich richt op het duurzaam behouden van online gamewerelden. Het National Center for the History of Electronic Games in Rochester, New York verzamelt alles wat met computergames te maken heeft. In Nederland kennen we geen soortgelijke projecten.

Naast het behouden van oude computersoftware als erfgoedbronnen voor het nageslacht, zouden erfgoedinstellingen ook op een andere manier over abandonware na kunnen denken. Denk maar eens aan al die interactieve programmaatjes die in het verleden zijn gemaakt ter ondersteuning of verlevendiging van museumtentoonstellingen; honderden spelletjes, fotopresentaties, quizzen, virtuele rondleidingen. Velen staan vast nog wel ergens op een harde schijf. Gun ze een tweede leven. Als abandonware zouden deze vaak zeer origineel bedachte en in omvang vaak compacte juweeltjes voor menig uur lering en vermaak nog dienst kunnen doen.
7 plus 3 is:*
(anti-spam)

Reacties (1)

Jeffrey van der Hoeven - woensdag 4 november 2009 om 09:15
Beste Jeroen, Dit is een zeer interessant maar ook onderkend onderwerp in de erfgoedsector. Goed dat je dit aanstipt! Hoewel er ook bij mij geen initiatieven bekend zijn over de opbouw van een software archief, doet de KB mee in een van de nieuwe Europese projecten, genaamd KEEP. KEEP heeft tot doel emulatie geschikt te maken voor de gewone gebruiker en tevens een workflow te bieden voor erfgoedinstellingen die hun collectie d.m.v. emulatie ter beschikking willen stellen. Daarnaast voert KEEP ook een legal study uit naar het juridische kader voor het bewaren en toegankelijk maken van software en emulatie. Het enige dat nog ontbreekt.... is een software archief. Daarover wordt ook binnen KEEP gesproken en Planets, een ander Europees project. Dit is ook een goed onderwerp om eens samen met DEN te bespreken. Enfin, er zal nog veel geregeld moeten worden voordat ook software gedeponeerd kan worden. Maar belangrijk is het zeker! Met vriendelijke groet, Jeffrey van der Hoeven Koninklijke Bibliotheek