Cookies op DEN.nl
den.nl maakt gebruik van cookies voor het anoniem meten van het website bezoek en het vergroten van het gebruiksgemak. Door op 'ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van deze cookies.

Archieven verkennen de ruimte op congres

22 juni 2009 - Jeroen Van Der Vliet




Het jaarlijkse KVAN-congres stond dit jaar in het teken van ruimte. De opkomst was vele malen groter dan de organisatie had verwacht; zo'n 250 archivarissen en documentalisten reisden af naar Haarlem om twee dagen lang te luisteren naar presentaties die waren onderverdeeld in zes parallelsessies met titels als "Ruimte als structuur", "Markeer de ruimte", "Het speelveld van de archivaris", "(Web)omgeving in beweging", "Architectuur" en "De internationale ruimte".

Aangezien ik vooral was geïnteresseerd in hoe archieven met geo-informatie omgaan, schoof ik op de eerste dag aan bij de sessie "Ruimte als structuur". De spreektijd binnen alle sessies was opvallend ruim; er was maar liefst een uur per spreker gereserveerd. Het gevolg was dat met maar drie lezingen een sessie een hele middag duurde en dat is best een lange zit voor een overwegend algemeen geïnteresseerd publiek. Je zou verwachten dat met een uur spreektijd een onderwerp goed wordt uitgediept, maar de meeste sprekers zochten die ruimte niet op en voor discussie op het einde was er vaak geen tijd meer over. Jammer. Daarnaast lagen de verschillende sessies inhoudelijk zo dicht bij elkaar dat het voor de deelnemers soms nog moeilijk kiezen bleek. En met zulke lange spreekbeurten zat je vervolgens wel minimaal een uur aan je keuze vast.

Wat geo-informatie betreft was de eerste ook meteen de beste lezing. Peter Doorn van DANS toonde in een bloemlezing allerlei voorbeelden uit de alfa-wetenschappen waarbij kaarten, GIS en in bredere zin ook visualisatie van complexe data centraal stonden. Daarnaast stipte hij even het DANS-onderzoek aan naar het gebruik van geo-informatie in de alfa-wetenschappen. Niets nieuws, maar wel een goede introductie. De veelbelovende tweede bijdrage "Geo en DIV, onlosmakelijk verbonden" maakte die titel absoluut niet waar: een uur lang ging het over de gemeentelijke administratie van de gemeente Overbetuwe en pas in de laatste vijf minuten liet de spreker zien dat de ambtenaren nu ook konden zoeken naar gegevens met een gemeentekaart als interface.

Naar de bijdrage van Milco Wansleeben over het e-depot Nederlandse Archeologie werd aandachtig geluisterd omdat dit zeer aansloot op de dagelijkse praktijk van archieven. Grote verbazing uit de zaal viel Wim de Haas van Rijkswaterstaat ten deel. Ondanks een ronkend, nieuw motto 'Wegen, water, werken' lijkt digitaal archiveren nog helemaal geen prioriteit te zijn bij de rijksdienst die er voor waakt dat de boel ooit nog eens onder water loopt. De digitale data over infrastructurele werken is naar alle verwachting volkomen onbruikbaar tegen de tijd dat een weg, brug, sluis of dijk moet worden vervangen, bepaald geen geruststellende gedachte.

Wat ik geheel miste was een presentatie waar werd ingegaan op hoe archieven praktisch met geo-informatie aan de slag zouden kunnen. Uit de grote toeloop mag je toch concluderen dat dit onderwerp erg speelt in archievenland, maar suggesties hoe je daar als manager, projectleider of medewerker op in kan inzetten, ontbraken geheel. Grote afwezige bleek WatWasWaar, die in archievenland toch een bekende speler is, maar die blijkbaar niet voor een lezing was uitgenodigd. Toch vreemd met zo'n thema zou je denken.

Met grote instemming werd aan het einde van de eerste dag de Archiefwiki gepresenteerd. Deze wiki is een initiatief van enkele enthousiaste, jonge archivarissen. Zij zijn de drijvende kracht achter de levendige archiefcommunity Archief 2.0 en hebben nu ook de Archiefterminologie integraal overgezet in een wiki-formaat, zodat iedereen de inhoud ervan voortaan kan bediscussiëren en aanpassen. Aan het gefluister in de zaal en tijdens de borrel viel me op dat niet iedereen blij is dat alles nou zo open en redigeerbaar op het internet komt. Hoe hou je als professional zicht op al die ontwikkelingen en is iedereen wel voldoende bekwaam om informatie te wijzigen? Het bleken vragen die ook tijdens de tweede dag bleven spelen.

Die tweede dag ging van start met een enthousiasmerend verhaal door sterrenkundige en wetenschapsjournalist Govert Schilling over de ruimte. Hoewel hij geen sluitend antwoord kon geven op de vraag in zijn eigen titel "Hoe archiveer je de ruimte?" mag duidelijk zijn dat de volumes digitale data die in de astronomie worden verzameld geheel eigen problemen met zich meebrengen. Hoe sla je dat allemaal nog op en hoe komt de data van een telescoop in de bergen van Chili eigenlijk bij een universiteit in bijvoorbeeld Chicago terecht? "Via DHL", zegt Schilling, het internet is er niet op berekend om al die data digitaal te verzenden dus de koerier bezorgt de data op tapes en harde schijven.

Naast de tot de verbeelding sprekende zwarte gaten en donkere materie bleek de sterrenkunde zowaar een interessante casus voor archieven. Al die sterrenkundigen die niet langer achter de telescoop maar achter een beeldscherm zitten, die in databases met peer-to-peer verbindingen data binnen halen van sterrenwachten, servers die de aanwas van data niet aan kunnen waardoor een gedistribueerd systeem ontstaat – dat zou ook de toekomst van het digitale archief kunnen zijn. Archieven digitaliseren inmiddels op steeds grotere schaal en zetten hun collecties online, de archiefgebruiker logt steeds vaker in op de digitale versie van de studiezaal en tenslotte moet al die data ook duurzaam en veilig worden opgeslagen in e-depots.

Dat in archievenland de digitale ontwikkelingen sneller gaan dan menigeen pakweg dertig jaar geleden kon bevroeden, bleek wel uit de film Het Archief die tijdens het congres getoond. Halverwege de film vraagt de journalist buiten beeld aan de hele dag pijprokende (dat kon toen nog) stadsarchivaris – die overigens alle dagen van de week op pad lijkt om bij oude omaatjes en sportclubs nieuwe archieven op te sporen om aan zijn immer groeiende collectie toe te voegen – of hij misschien ook tv-beelden, geluidsfragmenten of zelfs computerbestanden zou gaan archiveren als die een verhaal over 'zijn' stad zouden vertellen. "Daar zijn wel werkgroepen mee bezig, ja", antwoordde hij. Het zal mijn tijd wel duren, zag je hem denken en hij nam nog maar eens een trekje aan zijn pijp.
Tags:
geo-informatie   archieven  
8 plus 2 is:*
(anti-spam)

Reacties (1)

Leila Liberge - vrijdag 24 juli 2009 om 09:35
Beste Jeroen, WatWasWaar was wel aanwezig maar - zoals je geheel correct constateert - niet genodigd als spreker ondanks een aanbod van onze kant. Ook wij hebben dit als een gemiste kans ervaren. Temeer omdat wij dit jaar, in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, een sectorbrede visie ontwikkelen op het geo-web en cultureel erfgoed. Wij hadden graag onze eerste bevindingen bekend gemaakt over de onmogelijkheden, huidige mogelijkheden en verwachte mogelijkheden van het publiceren van cultureel erfgoed via location aware diensten. Hopelijk krijgen wij de kans dit op het Museumcongres en DISH goed te maken.