Verslag expertmeeting Documentformaten Audiovisueel Erfgoed, 22 juni 2007: Deel 1 Presentaties

22 juni 2007

Op 22 juni 2007 vond de expertmeeting documentformaten audiovisueel erfgoed plaats in het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid te Hilversum. De expertmeeting werd georganiseerd door DEN, Beeld & Geluid en de Taskforce Audiovisueel.

Programma
  • Introductie AV-Materiaal (DEN)
  • Strategie van Beeld en Geluid
  • Strategie van Nederlands Instituut voor Mediakunst/Montevideo
  • Strategie van het Gemeentearchief Rotterdam
  • Strategie van het Filmmuseum
  • Discussie, vragensessie, conclusies en borrel
  • Bekijk ook het verslag van de discussie: Deel 2 Discussie
Deelnemers
Brabant Collectie: Jolanda van den Akker; DEN: Marco de Niet (voorzitter), Annelies van Nispen, Marco Streefkerk; Ministerie OCW/Erfgoedinspectie: Wilbert Helmus; Erfgoed Nederland; Frans Hoving; Filmmuseum: Mark-Paul Meyer; Fries Film Archief: Obby Veenstra; Gemeentearchief Rotterdam:Jantje Steenhuis, Mette van Essen;  RHC Groninger Archieven/GAVA: René Duursma, Harry Romijn; IIAV: Shan Swart; IISG: Frank de Jong; Nederlands Instituut voor Mediakunst/Montevideo: Ramon Coelho; Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid: René Fouraschen, Brigit Hoomans, Annemieke de Jong, Arjo van Loo, Karin Westerink; NOB:  Henk den Bok, Samuel Goldfinger; Regionaal Archief Nijmegen: Wim Mastenboek; Taskforce Audiovisueel: Karin Westerink; Taskforce Archieven: Ma Oeh Pe.

Presentatie 1: Marco de Niet - Kwaliteitszorg & AV-standaarden
Belangrijke taken van DEN zijn het functioneren als kennisplatform over ICT & Cultureel Erfgoed en kwaliteitszorg voor digitaal erfgoed.
Beide taken gebeuren erfgoedbreed en DEN probeert verbanden te leggen en informatieoverdracht te bevorderen over de sectoren heen.
De pilaren onder kwaliteitszorg zijn het DEN ICT-register en de projectenbank. Het ICT-register is gekoppeld aan de subsidieregeling Digitaliseren met Beleid. DEN voert dit jaar het project ICT Basisnormen uit. Dit probeert de ondergrens, de basic practice, te formuleren voor met name kleine instellingen.
 
Het belang voor DEN van deze bijeenkomst is de informatie in het ICT-register up to date te houden. DEN wil discussiëren met het veld over documentformaten, dit o.a. naar aanleiding van geuite kritiek op de standaarden die op dit moment gelden voor de subsidieregeling Digitaliseren met Beleid. Daarin staat bijv. dat MPEG2 als opslagformaat beschouwd dient te worden. De kritiek hierop is dat MPEG2 een gecomprimeerd formaat is. Maar: MPEG2 als criterium zorgt er ook voor dat kleine instellingen in ieder geval op hoge resolutie digitaliseren DVD-kwaliteit). Kritiek hierop is dat het doel van digitalisering bekend moet zijn: conservering of ontsluiting? De groep is het erover eens dat MPEG2 in principe niet geschikt is als conserveringsformaat, maar ongecomprimeerde archivering behoort nog niet of nauwelijks tot de mogelijkheden.Opgemerkt wordt dat men in het ICT-register keuzes wil terugzien die instellingen kunnen maken hebben, liefst met consequenties.
 
Presentatie 2: Brigit Hoomans –Beeld & Geluid
Twee hoofddoelen:
  • Conservering: Hoogwaardig, duurzaam, gebruik van standaarden
  • Toegankelijkheid/hergebruik : Maatschappelijke functie, zichtbaarheid en gebruik (zowel hoogwaardig als laagwaardig)
Standaarden die Beeld & Geluid op dit moment hanteert hebben tot voornamelijk tot doel de beeldstroom van de omroepen veilig te stellen en de toegankelijkheid (educatie, experience, web, youtube etc.) te verbeteren. B&G baseert zich op Europese richtlijnen (met name de EU-norm voor televisieproductie):
  • EBU - European Broadcasting Union,
  • SMPTE - The Society of Motion Picture and Television Engineers
  • FIAT – International Federation of Television Archives
  • Prestospace - Preservation towards storage and access. Standardised Practices for Audiovisual Contents in Europe
B&G moet rekening te houden met de keuzes die omroepen maken, omdat B&G feitelijk onderdeel uitmaakt van het productieproces.
 
Gebruiksnormen:

Video

  • HiRes: D10-50 Mbps (SMPTE 356M) (= MPEG2, televisienorm)

  • LowRes: IPV Spectreview MPEG1 1,5 Mbps

De laatste staat ter discussie. Mpeg4 is sterk in opkomst.


Audio

  • HiRes: Wav 24 bit/96 kHz

  • LowRes: sinds begin 2007 MP3; daarvoor MPEG-1 layer II 24 bit/48 kHz

Film
Discussie over de digitalisering van film is nog gaande. Hierbij is ook het Filmmuseum betrokken. Afhankelijk van het oorspronkelijke filmformaat 35 of 16 mm. Waarschijnlijke uitkomst 1K of 2K (2048 x 1556, 1,03 TB p.u.) Dit is mede ingegeven door het kostenaspect van de opslag.
 
B&G heeft een slag gemaakt door 150 verschillende databasesystemen om te bouwen naar collecties (film, video, tv) en dit op te nemen in één systeem, iMMix, waarbij content en metadata aan elkaar zijn gekoppeld. Het iMMix systeem is op dit moment in het stadium waarbij pilotprojecten met andere instellingen worden uitgevoerd.
 
Presentatie 3: Ramon Coelho – Nederlands Instituut voor Mediakunst/Montevideo
NIM/Montevideo is op dit moment bezig met een pilotproject waarbij ongecomprimeerde opslag wordt onderzocht (Play out). Het instituut heeft een archief voor mediakunst en doet productie voor kunstenaars. Naast het conserveringsaspect, spelen ook beschikbaarheid en productie een rol.
 
Alle formaten die in de periode 1970-1996 zijn gebruikt, zijn geconverteerd naar videoformaat. Bij aanvang was al bekend dat conserveren naar een video tape formaat niet duurzaam zou zijn, en dat er binnen 8 jaar een nieuwe drager moet worden gevonden, dit gold ook voor de 2e fase. Dit is gebeurd in het kader van Deltaplan Cultuurbehoud. Eerst zijn alle formaten omgezet naar (analoog) Betacam-SP en in de 2e fase naar digitaal Betacam. Dit arbeidsintensieve conserveringsproces heeft er voor gezorgd dat externe (museum) collecties lange tijd niet zichtbaar waren.
 
Omdat distributie van mediakunst vaak via dvd’s gebeurt, is Mpeg2 belangrijk als ontsluitingsstandaard. Op de website van NIM/Montevideo worden 30 seconden filmpjes in lage resolutie aangeboden via shortstream. Dit vanwege de auteursrechten van de werken. On site kunnen de kunstwerken wel in hoge resolutie worden bekeken.
 
Het onderzoek op dit moment wordt uitgevoerd met ongecomprimeerde opslag, leidt waarschijnlijk niet tot standaardisering binnen NIM/Montevideo. Binnen 2 jaar moeten de Digital Betacam tapes weer naar een nieuwe drager. Omdat er momenteel nog geen betrouwbare 'uncompressed' standaard is, zou, als er op dit moment voor een formaat gekozen moest worden, het archief opnieuw naar Digital Betacam overgezet moeten worden.
 
Er is nog geen beleid geformuleerd voor digitale formaten (mediakunst vanaf 1996)
 
Presentatie 4: Jantje Steenhuis – Gemeentearchief Rotterdam
Mededeling: op 29 juni gaat BRAIN van start, de nieuwe brancheorganisatie voor archieven. Constatering vooraf: iedereen moet keuzes maken op basis van geld, expertise, technisch, beleidsmatig etc. Het Gemeentearchief Rotterdam heeft audio, video en filmmateriaal:

 
Audio
Het Radioarchief van Radio Rijnmond. Hoofdzakelijk cassettebandjes/VHS. Vanaf 2008/9 mp3. Het audioarchief wordt op cd gezet. Er wordt een masterkopie gemaakt en een kopie voor publiekstoegang. De standaard voor het E-depot van het GAR is .wav.

Video 
Archief van TV Rijnmond. TV Rijnmond levert XDCAM HD van Sony aan. Sony garandeert dat deze discs 50 jaar mee kunnen gaan, de aanwezigen verwachten hooguit 15 jaar. Sony heeft een eigen preservation factory. Sony sponsort TV Rijnmond. De andere lokale omroep in Rotterdam, Pietje Bell, levert aan op DV-CAM. Mini-DV's komen ook binnen, die worden overgezet naar DV-CAM. De huidige norm is Beta-SP. Digibeta was te duur. GAR heeft ook een test gedaan met Blu-Ray discs, maar de uitkomsten waren teleurstellend.

Film 
Standaard is Betacam SP analoog. Het E-depot moet AVI-bestanden ondersteunen. GAR doet ook aan digitalisering on demand, klanten/bezoekers willen DVD’s. Op zich is er niet veel vraag naar video. Wel is op deze wijze inmiddels zo'n 500 Gb, ongecomprimeerd bewaard als AVI. Dit staat op een stand alone netwerk. De bestanden zijn alleen bedoeld voor toegang, niet voor duurzaamheid.

GAR werkt aan de ontwikkeling van een E-depot, samen met Archiefschool. Naast een technische uitdaging is dit ook organisatorisch omdat het integratie van afdelingen betekent. Hierbij worden formaten geaccepteerd zoals aangeleverd. Begonnen wordt met tekst en beeldmateriaal. Naar verwachting kan binnen 5 jaar ook AV-materiaal worden opgeslagen.

GAR heeft kostenberekeningen gemaakt. 1 uur ongecomprimeerd betekent ongeveer 12Gb opslag. Data opslag kost uitbesteed bij de Gemeente Rotterdam 19 euro per Gb per jaar. Zelf doen kan naar verwachting voor 7 euro. 100 uur ongecomprimeerde opslag kost dan 8400 euro per jaar. 100 uur op de plank kost 1000 euro per jaar (elke band moet wel elk jaar minimaal 1x worden afgespeeld) Ongecomprimeerde opslag is dus onbetaalbaar. Opslagkosten zijn op dit moment dus de belangrijkste bottlenecks bij archivering en conservering van AV-materiaal.
Prestospace heeft kostenmodellen  ontwikkeld, zie: Preservation Project Calculator.
 
Presentatie 5: Mark-Paul Meijer - Filmmuseum
Het Filmmuseum heeft een uitgebreide collectie analoge films van eind 19e eeuw tot nu. In het kader van Beelden van de Toekomst kan het filmmuseum 3767 uur film en 500.000 foto’s digitaliseren. De analoge films blijven de archiefkopie/conserveringsmateriaal. Digitalisering wordt uitgevoerd als middel tot ontsluiting. Nieuw is de behoefte aan digitale projecties. Hierbij dient 4K als standaard voor 35 mm. Voor oud materiaal is 2K acceptabel. Digitale reproducties worden weer weggeschreven naar film omdat de houdbaarheid daarvan honderden jaren bedraagt.
Onderzocht wordt wel of digitalisering ook als conserveringsstrategie kan worden ingezet (factoren: tijd, infrastructuur en kosten). Met name (de kosten van) opslag is een probleem. Maar digitalisering zou kunnen worden ingezet voor nitraatfilms
 
Opslag voor 90 minuten film in 2K = 3TB
 
1 uur HD = 692 GB;  1 uur 2K (2000 pixels verticaal)= 1, 03 TB ;  1 uur 4K (4000 pixels verticaal) = 4,1TB Opslagkosten worden onbeheersbaar. Er is nog onderzoek en discussie gaande, maar waarschijnlijk wordt voor 2K gekozen. 4K is zeer kostbaar en op dit moment nog techniek van morgen. Huidige Standaard: Digibeta en wordt er een DVD gemaakt.
 
Op dit moment is nog niet bekend in welk formaat digitale masters kunnen worden bewaard. Huidige bewaarformaten: Cineon of DPX, JPEG2000 (voor kritiek op het laatste zie publicatie van Gemeentearchief Amsterdam). Maar analoog is achterhaald. Misschien dat filmproducenten als Kodak binnen een paar jaar stoppen met productie. Ook filmscanners zullen misschien over een paar jaar niet meer bestaan. Digitaliseren zal moeten.

Meer informatie
Verslag van de discussie


Tags:




Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties geplaatst.